🔥 1. HACKER — Mtaalamu wa Kompyuta / Mitandao
✔️ Maana
Hacker ni mtu mwenye uwezo mkubwa wa:
- Kutengeneza mifumo
- Kuchunguza udhaifu
- Kujaribu kupenya kwenye network
- Kufikiria kwa njia zisizo za kawaida (out of the box)
Hacker ≠ Mhalifu.
Watu wengi wanafikiri hacker ni vibaka mtandaoni, lakini si kweli.
✔️ Aina za Hackers
- White Hat – Wazuri, wanaolinda mifumo
- Black Hat – Mabaya (wahalifu)
- Grey Hat – Katikati (wanaweza kulinda au kuvunja sheria)
🔥 2. CRACKER — Mhalifu wa Kompyuta (Black Hat Hacker)
✔️ Maana
Cracker ni mtu ambaye:
- Anakusudia kuharibu, kuiba au kuingilia mifumo
- Anapenyeza kwa nia mbaya
- Anavunja programu (software cracking)
- Hutengeneza malware, ransomware, keyloggers n.k.
Tofauti kubwa:
👉 Hacker anaweza kuwa mzuri.
👉 Cracker ni mhalifu kila wakati.
🛡️ 3. ETHICAL HACKING — Udukuzi wa KISHERIA
Ethical hacking ni:
- Kupima usalama wa mifumo kwa ruhusa rasmi
- Kutafuta udhaifu kabla ya wahalifu
- Kutengeneza ripoti
- Kulinda data na server
Ethical hackers huitwa:
- Penetration Testers
- Cyber Security Analysts
- Bug Hunters
✔️ Ethical Hacker Hufanya Nini?
- Network penetration testing
- Web application testing
- Exploit development
- Threat analysis
- Digital forensics
🛡️ 4. CYBER SECURITY — Ulinzi wa mifumo ya kidigitali
Cyber security ni sayansi ya kulinda:
- Mitandao (networks)
- Server
- Kompyuta
- Websites
- Apps
- Data
✔️ Inahusisha nini?
- Firewall
- Encryption
- Penetration testing
- Antivirus / Anti-malware
- Monitoring & incident response
- Secure coding
🧠 Tofauti kwa Ufupi (Simple Summary)
| Neno | Maana | Madhumuni |
|---|---|---|
| Hacker | Mtaalamu wa mifumo | Inaweza kuwa nzuri au mbaya |
| Cracker | Hacker mbaya / mhalifu | Kuiba, kuharibu, kuingia bila ruhusa |
| Ethical Hacker | Hacker mzuri | Kulinda na kupima usalama |
| Cyber Security | Uwanja mzima wa ulinzi | Kuzuia mashambulizi yote ya mtandaoni |